Ommen biedt thuis via Wereldvrouwen
Van Oost-Turkestan tot Overijssel: Het verhaal van een moedige moeder die een nieuw thuis heeft gevonden bij Wereldvrouwen in Ommen.
Ommen - Met een licht gekraak gaat de deur van het vliegtuig open. Het is winter. Zodra de Oeigoerse Jamila het toestel binnenstapt wordt ze begroet door onvriendelijke witte lampen en een muffe geur, typisch voor passagiersvliegtuigen. Wederom moet ze een thuis achterlaten en vluchten voor de Chinese politie. Ze weet niet of de knoop in haar maag komt door het opstijgen, of door de spanning die ze voelt bij het achterlaten van haar jonge kinderen bij vrienden in Turkije, terwijl zij op zoek gaat naar een veilig thuis voor hun gezin in Nederland.
Uit angst voor de Chinese politie is Jamila op jonge leeftijd in haar eentje Oost-Turkestan ontvlucht en naar Turkije gegaan. Wat er met haar familie is gebeurd weet ze niet. Twee maanden na haar vertrek verloor ze contact met hen. In Turkije ontmoet Jamila haar man en de vader van haar kinderen. Hij komt ook uit Oost-Turkestan en is in Turkije terecht gekomen. Wanneer hij een paar jaar later op werkreis naar Dubai is, verliest Jamila in 2017 contact met hem. Net zoals vele andere Oeigoeren zijn ze opgepakt door de Chinese overheid.
Ook Jamila en haar kinderen willen ze oppakken. Zodra ze enkele jaren na het verlies van haar man dit bericht krijgt via WeChat, gaat er een zee van angst over haar heen. Via Google zoekt ze haastig naar een land dat veilig is voor haar kinderen en komt zo op Nederland terecht. De reis naar Nederland en hoe ze in Ommen terecht is gekomen, staat nog scherp op haar netvlies.
Eerste stappen in Nederland
Nog geen week na het bericht op WeChat, voelt Jamila de typische Nederlandse regen op haar wangen vallen wanneer ze het vliegtuig uitstapt. Gehaast loopt ze het altijd drukke Schiphol binnen. Nog voordat ze haar bril kan ontdoen van de regendruppels wordt ze begroet door een enorm lange intimiderende man van de marechaussee. In een voor haar onbekende taal, vraagt hij of ze Oeigoers is en of ze met hem mee wil lopen. Wederom voelt ze de angst door haar lichaam heen vloeien, want de politie heeft voor haar nooit iets goeds betekend.
De lange man begeleidt naar een kleine donkere kamer. Het onrustige gevoel houdt aan wanneer niemand haar vertelt wat er aan de hand is. Dit keer worden haar wangen niet nat van de regen, maar van de tranen. Na enige tijd loopt een andere lange man van de marechaussee de kamer, verward over Jamila’s verdriet. Er wordt een tolk voor haar geregeld aan wie zij een deel van haar verhaal vertelt. Nog niet alles, want dat durft ze nog niet.
Na het gesprek met de tolk wordt Jamila naar een opvangcentrum in Amsterdam verplaatst en later naar een AZC. Binnen twee weken ontvangt ze een Nederlands identiteitsbewijs en zoekt ze haar kinderen in Turkije op. Elke tien dagen maakt Jamila de reis tussen Nederland en Turkije om haar kinderen te zien en vervolgens op tijd terug te zijn in Nederland om in te checken bij het AZC. Nadat ze deze routine drie maanden lang aanhoudt, krijgt het gezin een visum. Jamila kan
dit keer samen met haar jonge kinderen van inmiddels drie- en vier jaar terugkeren naar Nederland.
Een connectie vinden
Een nieuw thuis creëren in een nieuw land, gaat niet zonder enige moeite. Kinderen hebben soms minder begrip voor mensen die vreemd lijken omdat ze uit een andere cultuur komen. Jamila zegt dat haar kinderen dit ook hebben ondervonden. Het is niet moeilijk om te zien hoe trots ze is op beide kinderen, maar met een ietswat bezorgde blik in haar ogen vertelt ze hoe haar jongste zoon soms problemen ervaart met kinderen in zijn klas die niet snappen waar hij vandaan komt. Toch twijfelt Jamila er niet aan dat hij die dikkere huid wel zal kweken zoals zijn oudere broer.
Zelf heeft Jamila gelukkig geen problemen ondervonden op de manier dat haar kinderen dit hebben, aangezien volwassenen vaak meer begrip voor mensen uit andere culturen en dus niet gaan pesten alsof ze op de basisschool zitten. Taal is een iets moeilijker puntje. Waar kinderen zich ontkiemen als een jong plantje ontkiemen in een nieuwe taal, gaat dit voor volwassenen met een gewortelde taal wat moeilijker. De Nederlandse taal kent veel moeilijke klanken en de cultuur is toch anders dan wat velen gewend zijn in eigen land. Voor mensen zoals Jamila begint de lange weg naar het begrijpen van de Nederlandse samenleving op plekken als een taalcoach en vluchtelingenhulp. Toch is er altijd een menselijk verlangen naar herkenning vinden bij anderen die soortgelijke ervaringen hebben en misschien zelfs delen uit jouw cultuur delen.
Wereldvrouwen
De zon laat verlegen zijn gezicht zien als op een voorjaarsmiddag de eerste editie van Wereldvrouwen plaatsvindt. Sinds maart 2022 kunnen vrouwen zoals Jamila een gemeenschap vinden bij het inloophuis van Ommen door middel van Wereldvrouwen. Wereldvrouwen is een initiatief gestart door Loes van Nieuwkoop. Van Nieuwkoop hoorde van een Syrische dame in Ommen dat er behoefte was aan een laagdrempelige ontmoetingsplek voor (migranten)vrouwen. Wereldvrouwen biedt deze dames een mogelijkheid om het huis uit te komen, andere dames te leren kennen, de omgeving te leren kennen en om hun Nederlands te oefenen. In samenwerking met het Inloophuis heeft dit initiatief voor het eerst de verlegen voorjaarszon mogen zien. Sindsdien komen de dames elke twee weken samen in het inloophuis om koffie te drinken en te kletsen.
Met een licht gekraak gaat de deur van het inloophuis open. Het is winter. Zodra Jamila de ruimte binnenstapt wordt ze begroet door het geluid van vrolijk geklets en verse koffie, typisch voor een gezellige middag bij het initiatief van Wereldvrouwen. Ongeacht de gure kou en grijze lucht die het einde van november met zich meebrengt, is er bij het inloophuis niets anders dan warmte te vinden. Hier doet iedereen hun best om elkaar te begrijpen en staat iedereen klaar voor elkaar. De ene heeft een langere weg gemaakt om op deze plek te komen dan de ander, maar een warm en veilig thuis is er in dit stukje Ommen zeker te vinden.
Auteur: Indy Greven
(De naam van Jamila is wegens privacy redenen geanonimiseerd. Haar echte naam is bij de redactie bekend.)