STEGEREN – Dertien lokale boeren hebben zich naast hun bedrijfsvoering de afgelopen drie jaar intensief beziggehouden met de sociaal-economische toekomst van hun dorp en het evenwicht met de natuurlijke omgeving. Het resultaat daarvan werd afgelopen donderdag gepresenteerd: een uitgebreid verkenningsrapport. De eerste en essentiële stap is een samenwerkingsverband in de vorm van een coöperatie, die op korte termijn wordt opgericht.

Daarnaast worden enkele andere maatregelen genoemd, zoals natuurwaarden toevoegen aan het agrarische landschap, kavelruil en geclusterde woningbouw op vrijkomende plekken. Ze moeten leiden tot de drie doelstellingen die in het rapport worden genoemd: een goed sociaaleconomisch perspectief voor het platteland, een toekomstbestendige landbouw en herstel van natuur, water en klimaat.

De dertien boeren namen het initiatief tot dit zogeheten koploperproces met de naam ‘Stegeren Boert Door’. Op uitnodiging van de provincie Overijssel zochten ze naar oplossingen en voorwaarden voor een duurzaam en toekomstbestendig landbouwgebied. Ook verschillende overheden, semi-overheden, het Kadaster en de Rabobank droegen bij aan de verkenning.

Gebiedsproces

Vanaf januari 2023 gingen ze intensief aan de slag met dit zogeheten gebiedsproces onder de naam ‘Stegeren boert door’. Ze hielden onder meer een dertigtal groepsbijeenkomsten, gesprekken met inwoners aan de keukentafel, een enquête en een inventariserende fietstocht. Het gaat om het circa 8000 hectare omvattende plangebied tussen de N36 en de Vecht, in de randzone van een Natura2000-gebied.

Werkgroepvoorzitter Gerrit Nijman schetste donderdagmorgen in zijn inleiding hoe Stegeren in de loop der tijd veranderde: “Eeuwenlang bestond dit gebied uit kleine boerenbedrijfjes. Maar na de ruilverkaveling van eind jaren zeventig kregen die te maken met tal van uitdagingen. Ze moesten investeren om groter te worden, het waterpeil van de grond steeg enorm, er kwamen recreatiegebieden en steeds meer niet-agrariërs gingen hier wonen.”

Dat kun je als individuele boer niet meer behappen. Tijd dus voor een degelijk toekomstperspectief. Dat is er nu, in de vorm van het verkenningsrapport. Het werd donderdag aangeleverd door de tweejarige Jurre Hemstede, de jongste zoon van één van de betrokken boeren. Die bracht ze met een speelgoedtrekkertje naar de bestuurders die de eerste exemplaren in ontvangst namen: provinciaal gedeputeerde Martijn Dadema, de Ommer wethouder Bert Boerman, en Wilco Bosgoed, directeur Food & Agri Midden-Oost bij Rabobank.

Essentiële coöperatie

De voorgestelde maatregelen houden allemaal verband met elkaar. De oprichting van een coöperatie is de eerste essentiële stap. Zo’n samenwerkingsverband van boeren kan het verwerven, verdelen en financieren van deze gronden gemakkelijker maken. De coöperatie moet vóór 2040 de gronden verwerven van vier stoppende bedrijven. Bij nieuwe grondaankopen wil de coöperatie minimaal 10 procent van de verworven hectares reserveren voor natuurwaarden en de rest voor het extensiveren van de blijvende veebedrijven.

Andere doelstellingen zijn het fors reduceren van de uitstoot van ammoniak en methaan en geclusterde woningbouw door herontwikkeling van vrijkomende agrarische bebouwing. Nieuwe inwoners kunnen bijdragen aan het behouden en versterken van de leefbaarheid van het gebied.

Verder wordt kavelruil voorgesteld om de structuur van de landbouw te verbeteren en grond vrij te maken voor de natuur. Als laatste doel wordt de sponsstrategie genoemd: financiële middelen zoeken om organische stof te verwerken, waarmee de kwaliteit van grond en bodem wordt verbeterd.